Squadrats

Bij Fietsen Natuurlijk ! hebben we het regelmatig over ’tegeltjes fietsen’. We hebben hier in 2019 een artikel over geschreven en het was het onderwerp van onze tweede podcast.

In principe komt het erop neer dat je door zoveel mogelijk verschil;ende routes te rijden of te lopen, je vierkantjes in een raster op de kaart verzameld. Nogal nerdy, maar het zorgt ervoor dat je wat vaker ergens gaat rijden waar je nog niet bent geweest. En zo ontdek je wel eens prachtig nieuwe plekken.

Tegels verzamelen doe je met de VeloViewer website. Deze website legt een connectie met je Strava account en laadt dan je ritgegevens in. Op basis van die ritgegevens bepaalt VeloViewer de geraakte vierkantjes. In het Engels ’tiles’ genoemd en dus vertaald in het Nederlands naar tegels.

VeloViewer kost de gebruiker £10,- per jaar, naast natuurlijk een eventueel abonnement op Strava. Daar krijg je dan wel veel meer voor dan alleen tegeltjes. VeloViewer zit vol met statistieken en overzichten.

Nu is er een alternatief voor VeloViewer die eigenlijk hetzelfde doet, maar dan – voorlopig – gratis; Squadrats. Ook Squadrats haalt je Strava ritgegevens op en geeft je dan info over het aantal Squadrats (= tegels) je hebt, je cluster (= aantal aaneengesloten tegels) en je Max Square (= het maximale vierkant aan aaneengesloten tegels). Voor de rest heeft Squadrats geen mooie statistieken en andere scores als bijvoorbeeld de Edington score. Erg basic dus.

Mijn Squadrats

Quadrats geeft je een kaart met de ingekleurde tegels. Voor de ervaren tegelaars is de kleurstelling even wennen. Grijs is een niet geraakte tegel, oranje is een geraakte tegel, wit is onderdeel van je cluster en het vierkant is aangegeven met een rode lijn.

Ook Squadrats heeft net als VeloViewer een Google Chrome plugin om te gebruiken in je routeplanner. Zo kun je zien of je geplande route nieuwe tegels raakt.

Squadrats houdt zelf je nieuwe activiteiten bij en meldt je via een email dat je nieuwe tegels hebt geraakt. Je hoeft dus niet zoals bij VeloViewer op een ‘update’ knop te drukken.

En uiteraard zijn er ook ‘Rankings’, zodat je jezelf met anderen kunt vergelijken. Dan maak je er toch meer een competitie van. Maar aangezien Yorick ook al lid is van de Squadrats familie, ga ik nooit meer winnen. Voor mij is dit dus niet een heel belangrijke functionaliteit.

Als extra heeft Squadrats zogenaamde Squadratinhos. Een Squadrat bestaat uit een raster van 8 x 8 Squadratinhos. Het levert dus een fijnmaziger raster van je kaart op. Leuk, maar wat heb je er aan? Nou, je kunt op deze manier je eigen stad beter verkennen. Je eigen omgeving heb je qua tegels al snel vol. Maar dat wil niet zeggen dat je ook alle wegen in je omgeving hebt gefietst of gelopen. Met het sparen van Squadratinhos word je dus gedwongen meer en andere routes te rijden om een cluster te krijgen.

Als je wat verder bent met tegelen, zul je merken dat je best een end moet rijden met trein of auto om een ritje met nieuwe tegels te maken. Ik moet inmiddels al snel een uur in de auto zitten om nieuwe tegels te zien. Daar heb ik niet altijd zin in of tijd voor. Met Squadratinhos kan ik mijn drang naar nieuwe routes wat dichter bij huis houden. Er is nog een flink aantal Squadratinhos in de buurt die ik niet geraakt heb. Nadeel daarbij is dat er niet altijd een weg of een fietspad doorheen loopt. Dus het wordt ook deels hardlopen en wandelen. Weer een leuke nieuwe Corona hobby zou ik zeggen.

Mijn Squadratinhos. Verwarrend genoeg zijn hier de geraakte mini-tegels weer oranje, het cluster donker oranje en de nog niet geraakte mini-tegels wit.

De aanschaf van een gravelbike

Een gravelbike. Leuk, maar welke moet je kiezen. Ik kreeg de vraag van een vriend of ik hem een beetje wilde helpen met het uitzoeken van zo’n ding. Dat is een probleem dat in 2 seconde is op te lossen. De Specialized S-Works Diverge.

Specialized S-Works Diverge van €14.000,-

Klein nadeel aan de S-Works is het prijskaartje van €14.000,-. Dus dan de oplostijd toch maar wat oprekken om een iets genuanceerder beeld te krijgen.

Volgens mij kun je jezelf 3 vragen stellen als je een gravelbike gaat aanschaffen:

  1. Wat wil ik ermee gaan doen?
  2. Wat is mijn budget?
  3. Welke geometrie past het beste bij me?

De eerste vraag lijkt een inkoppertje en de laatste ver gezocht. Maar ik denk dat het dé 3 belangrijkste vragen zijn.

Wat wil je ermee doen?

Gravelen – als dat überhaupt een woord is – natuurlijk! Dat lijkt me logisch. Maar misschien zie je nog meer mogelijkheden. Je kunt een gravelfiets ook prima als vakantiefiets gebruiken en in de winter zijn de brede banden wellicht fijner dan de 25mm bandjes van je racefiets. Met een extra wielsetje tover je de gravelbike ook zo om tot een racefiets. Dus heb je – de woorden van Laurence Ten Dam in gedachte nemend – niet én een racefiets én een gravelbike nodig.

Het antwoord op de vraag “Waar ga ik mijn gravelbike voor gebruiken?”, geeft richting aan de keuze van de fiets. Als je er ‘alleen’ mee gaat gravelen, zou ik kiezen voor een alu frame, maar als je er ook een racefiets van gaat maken, is de keuze voor carbon goed te verdedigen. En als je er bagage aan gaat hangen, dan heb je weer ‘nokjes’ nodig op je frame om je ‘zooi’ op te bevestigen.

Maar het antwoord op de eerste vraag geeft niet alleen richting aan de keuze van het frame. Als je de fiets meer all-round gaat gebruiken, zou ik kiezen voor een versnellingsapparaat met een dubbel blad voor. Veel gravelbikes zijn tegenwoordig uitgerust met een enkel blad voor en 12 kransen achter. Als ervaren vakantiefietser kan ik je vertellen dat je daar in bergachtig terrein niet genoeg aan zal hebben. En dan gaat het nog niet eens over het bereik, hoe klein is je kleinste verzet, maar met name om de stapjes ertussen. Die zijn bij een 1×12 nu eenmaal groter dan bij een 2×11. Ook als je de gravelbike als racefiets gaat gebruiken en je trekt er de bergen mee in, zou ik altijd een dubbel voorblad adviseren.

En als je ermee op vakantie gaat en genoeg geld in je portemonnee hebt, ga je misschien wel voor een Rohloff naaf, of nog mooier een Pinion versnellingsbak.

Wat is mijn budget?

Ik was er na 2 seconde al uit. Het moet een Specialized S-Works Diverge worden. Specialized is dé marktstandaard voor gravelbikes en dit is hun beste fiets. Alleen heb ik geen €14.000,- te besteden aan een fiets. Dus jezelf een beetje beperken in het budget, geeft alweer richting aan de uiteindelijke keuze.

Heb je een relatief beperkt budget (tot €1.000,-), dan zou ik alu frame kiezen van een Duitse fietsfabrikant die niet al te veel emotie in zijn merk heeft zitten. Cube en Canyon maken bijvoorbeeld goede fietsen voor een schappelijke prijs. Het instapmodel Cube Nuroad heb je voor €899,-.

Heb je iets meer te besteden (€1.000,- tot €2.000,-), dan is het verstandig te kijken naar de afmontage. De hierboven genoemde Nuroad heeft een Shimano Claris schakelsysteem. Daar zal je al vrij snel last van krijgen als je echt off-road gaat. De Claris is een goedkope racefiets versnelling van Shimano en eigenlijk helemaal niet bedoeld voor gravelbikes. De belangrijkste reden is dat er geen kettingspanner in de achterderailleur zit. Zo’n spanner zorgt ervoor dat de ketting niet op en neer danst als je door kuilen en over hobbels rijdt.

De Cube Nuroad van €899,-

Shimano heeft daarom een speciale groep voor gravelfietsen; de GRX. Nu moet je direct opletten, want binnen deze groep kent Shimano 3 varianten:

  1. GRX 400 serie
  2. GRX 600 serie
  3. GRX 800 serie

Voor de racefiets kenners kun je de groepen vergelijken met respectievelijk Tiagra, 105 en Ultegra. Dus als je iets meer geld hebt, kies dan voor de GRX-600 of GRX-800 groep van Shimano. Als je meer een SRAM fan bent, dan kun je beter de Apex links laten liggen en direct voor de Force gaan.

Vaak onderschat, maar minimaal net zo belangrijk, is het remsysteem. De echte instappers hebben vaak mechanische schijfremmen. Als je een beetje meer geld neer kunt tellen, kies dan in ieder geval hydraulische remmen. En dan natuurlijk weer het liefs GRX-600 of GRX-800. Hydraulische remmen zijn echt aan te raden.

Heb je je partner overtuigd dat de aanschaf van 1 fiets in plaats van 2 fietsen een hoger budget verantwoordt (€2.000,- en meer), dan kun je ook denken aan een carbon frame. Carbon heeft natuurlijk de naam licht te zijn. Dat is het ook wel, maar om het gewicht hoef je het niet eens te doen. Tussen een alu en een carbon variant van hetzelfde frame zit eigenlijk nooit meer dan 1 tot 1,5 kg. Voor een vergelijkbaar fame in carbon betaal je wel ongeveer €1.000,- extra.

Dé belangrijkste reden om toch voor carbon te gaan is de ongekende stijfheid. Je moet ervan houden, maar het geeft je ultieme controle over je fiets en minimaal krachtsverlies in de buiging van je frame. Goede vraag is of je dat als amateur ooit echt gaat merken.

Met meer budget, kun je ook wat meer emotie in je fiets gooien. Sommige fietsen zijn nu eenmaal wat mooier dan andere, al is dat voor iedereen weer anders. Ik ben bijvoorbeeld erg gecharmeerd van het uiterlijk van een Santa Cruz Stigmata.

De Santa Cruz Stigmata

Met meer budget is ook zeker te overwegen om je banden tubeless te maken, of gewoon een fiets te kopen die bij aanschaf al tubeless banden heeft. Voor bredere banden heeft tubeless het voordeel dat je met veel lagere bandenspanning kunt rijden, zonder een significant hogere rolweerstand. Als ik off-road ga, heb ik nooit meer dan 1,5 bar in de banden. Als ik een mix doe van gravel en asfalt, niet meer dan 1,8 bar en ga ik puur asfalt crossen op de dikke banden, dan doe ik er hooguit 2 bar in. Minder druk betekent meer grip en meer comfort.

Zelf zie ik niet helemaal het nut van carbon velgen op een gravelbike. Carbon velgen zijn peperduur en bieden eigenlijk geen voordeel ten opzichte van een goede alu velg. Als je velgen mag uitkiezen, dan adviseer ik de DT-Swiss velgen. Voor gravel hebben ze de G-serie, en voor je tweede wielset op de weg de E-serie, of de P-serie.

Ga je helemaal los met je budget, dan kun je natuurlijk overwegen om elektrisch te gaan schakelen met bijvoorbeeld een Di2 systeem van Shimano. Je portemonnee loopt dan wel vrij rap leeg en echt veel voordelen heeft het niet. Een andere optie om je budget uit te putten is een Rohloff naaf of een Pinion versnellingsbak. Vooral een merk als Santos is dol op deze optie. De naafversnelling wordt tegenwoordig meestal gecombineerd met een aandrijfriem in plaats van een ketting en biedt zodoende een onderhoudsarm alternatief voor de traditionele derailleurversnelling. Ik ben dol op de techniek, vooral die van Pinion, maar minder dol op het prijskaartje. Je moet al snel op €1.000,- tot zelfs wel €2.000,- extra rekenen als je een Rohloff of een Pinion wilt. Daarnaast neemt het gewicht van je fiets ook nog eens toe.

Welke geometrie pas het beste bij jou lichaam?

Als je een leuke gravelbike uitzoekt, kijk je naar de kleur, de afmontage en de framemaat. Toch? Ik denk de meeste gravelbike kopers wel. De vraag is of het niet veel verstandiger is om eerst naar de geometrie van de fiets te kijken en dan pas naar de kleur.

Frames worden niet meer bekeken en beoordeeld op framemaat. Vroeger kocht je een fiets met framemaat 58 en had je een tabel waarmee je op basis van je lengte de framemaat kon achterhalen. Met de introductie van zogenaamde ‘sloping’ frames kwam daar verandering in. Doordat de bovenbuis nu schuin naar beneden liep, werd de framemaat kleiner. De benodigde framemaat werd nu ineens ook bepaald door de hellingshoek van de bovenbuis. Dat inspireerde een merk als Giant om over te stappen op T-shirt sizes voor hun frames.

Om het simpel te houden zijn de belangrijkste maten van nu de zogenaamde ‘stack’ en ‘reach’. In onderstaande afbeelding respectievelijk de maten K en L.

Geometrie van een Giant Revolt Advanced 0

De stack zegt iets over de hoogte van je stuur ten opzichte van je trapas en daarmee bepaalt het voor een deel de mate van buiging van je rug. De meeste fietsers ervaren een mindere buiging van de rug (minder voorovergebogen zitten) als comfortabeler, waar meestal een meer voorovergebogen houding aerodynamischer is.

De reach zegt iets over hoe ver je stuur bij je zadel weg staat en bepaalt het andere deel van de benodigde buiging van je rug. Soms wordt hierbij de stuurpen (stem) bij opgeteld (maat O). Dan spreken we ook wel over een ‘riders reach’.

Frames van verschillende merken hebben echt een andere stack en reach. De ene fabrikant gaat helemaal voor comfort, terwijl de andere fabrikant een all-round fiets wil neerzetten.

Daarnaast kan je eigen lichaamsverhouding bepalend zijn voor welke stack en reach bij jou past. Iemand met lange benen en een kort bovenlichaam, zal zich prettiger voelen bij een hoge stack en een korte reach.

Let op als fietsverkopers gaan ‘rommelen’ met de stuurpen(lengte) of positie van het zadel. De variatiemogelijkheden die je met stuurpen en zadel hebt, zijn niet bedoeld om een niet passende geometrie te compenseren. Vooral de positie van je zadel heeft direct invloed op de stand van de benen ten opzichte van de pedalen en daarmee op de overbrenging van de kracht op de pedalen. Niet uit te sluiten valt dat een verkeerde stand van het zadel (te ver naar voren of naar achteren) leidt tot pijn aan knieën of heupen.

Met andere woorden, als er gesleuteld moet worden aan de stuurpen of het zadel, dan klopt de geometrie gewoon niet. Soms willen fietsenmakers daar niet aan, omdat een frame nu eenmaal niet aan te passen is. Een goede fietsenmaker heeft echter verschillende frames is zijn collectie en zal je sturen naar een frame dat beter bij je past.

De ultieme methode om erachter te komen welke geometrie het beste bij jou past, is een bikefitting. Daar bedoel ik niet even zitten of een slecht uitziende spinfiets bij de fietsenmaker, maar een serieuze analyse bij een erkende bikefitter. Daar krijg je onafhankelijk advies en een goed beeld van welke geometrie bij jou past. Nadeel is dat een goede bikefitting al gauw €300,- kost.

Je kunt natuurlijk ook op je gevoel afgaan. Zeker als je al een tijdje fietst. Vuistregel is dat als de fiets na 5km nog niet goed aanvoelt, de fiets ergens niet klopt. De fiets moet al vrij snel als gegoten aanvoelen. Waterdicht is deze methode niet, maar je gevoel geeft vaak al aan dat er iets schort. Als je bijvoorbeeld direct het gevoel krijgt dat je schouders op gelijke hoogte zitten als je oren, dan zit je waarschijnlijk te rechtop. Krijg je het idee dat als je links stuurt, je met rechts niet meer bij je remhendel kunt, dan is er iets mis met je (riders)reach. Maar hoe dan ook; het voelt niet goed. En een fiets moet na 5 kilometer proefrit minimaal goed voelen.

De vakantiefietser

De vakantiefietser heeft altijd een speciaal plekje in mijn hart. De traditionele vakantiefietser zal snel naar een trekkingfiets grijpen. En daar is natuurlijk niets mis mee. Maar een gravelfiets kan een goed alternatief zijn en die kun je natuurlijk ook in het weekend gebruiken als je met je maten de hei opgaat.

Belangrijk om op te letten als je een gravelbike als vakantiefiets wilt gebruiken, zijn de bevestigingspunten op het frame. Ook wel ‘nokjes’ genoemd. Sommige merken, waaronder Canyon, blinken uit door de afwezigheid van nokjes en andere merken, zoals Trek en Stevens zijn daar heel bewust mee bezig.

Voor een goede bevestiging van een bagagedrager heb je gewoon 2 nokjes op de staande achtervork nodig. Laat je niet wijs maken dat het ook wel met 1 kan. Er zijn bagagedragers die je kunt bevestigen aan het ene nokje in de brug van je staande achtervork, maar dat is erg instabiel. Dat nokje is bedoeld voor een spatbord, niet voor een bagagerek.

Ook nokjes op de voorvork voor de bevestiging van een zogenaamde lowrider of bikepack racks is een absolute pré. Daarnaast hebben Trek en Stevens ook nokjes op de bovenbuis voor bijvoorbeeld een buistasje of zelfs een bidon.

Mijn volgende vakantiefiets zou zomaar een Trek Checkpoint ALR-5 kunnen worden.

De Trek Checkpoint ALR-5. Misschien nog even een jaartje wachten op een betere kleurstelling.

Podcast # 41 – Going North met Bas Belder

Ergens van de zomer volgde we via Strava Bas Belder op een avontuur van 4.000 kilometer naar de Noordkaap. Nu volgen we wel meer fietsers die ‘idiote’ afstanden afleggen, maar bij Bas vielen ons twee dingen op. Hij is wars van enige vorm van luxe en hij vertelde ons niet waar hij naartoe ging, alleen vaag de richting:

“Going North”

Het is zondagavond en het is koud, guur en nat. De herfst is in volle gang. Voor Ronald is het wennen om vanuit zijn zonneschijn-warm-weer-indian-summer met 25 graden, in Nederland vriendelijk te worden verwelkomd door een pissende-regen-harde-wind-4-graden-herfst. Kortom, we zijn dus weer live en Ronald doet verwoede pogingen om te acclimatiseren.

Gelukkig zorgt de gast aan tafel ervoor dat ze niet zelf de ontberingen hoeven te doorstaan. En warmen Ronald en Marc zich aan de verhalen, hoogte- en dieptepunten van deze reis die op de live-tafel voorbij komen. Met grote ogen en open mond luisteren we naar de verhalen van een Noordkaapfietser… Over wolken van terror-muggen, slapen in winkelportieken en lachen om je eigen selfies.

Op tafel staat een grote, 5 jaar gerijpte Belg die de Grand Prestige symboliseert waar Ronald en Marc alleen maar van kunnen dromen. Samen met de Amerikaanse Dragon’s Milk zorgen de schuimende Belgen voor verwarming van dit stoute avontuur…

Beeldverslag van Bas

Linkjes

Bas Belder kun je op Strava vinden:
https://www.strava.com/athletes/16128332

Velominati rule#95 (We vergeven het Bas 😉 )
https://www.velominati.com/

Race Around The Netherlands
https://www.adventurebikeracing.com/ratn/

Techniek
Pirelli Cinturato
Unior Cassette Lockring (cassette-afnemer; Engelse site)
SON naafdynamo
Cycle2Charge
Filter bidon
Het matje (maar die raadt Bas niemand aan…)

Race Through Poland met Jair

Jair is de man van de lange adem. In podcast #25 vertelt hij over zijn Race Around the Netherlands. Een tocht van 1.925 kilometer in nog geen 4 dagen. Morgen begint hij aan een nieuw avontuur. De Race Through Poland, een self supported bikepack race van 1.500 kilometer.

Voor wie het leuk vind om Jair te volgen kan deze link gebruiken om te dotwatchen. Zijn capnummer is 32. Ronald en ik gaan hem zeker volgen.

Het is de derde keer dat deze race gehouden wordt. Vertrek in Wroclaw en via een vlakke aanloop gaat de route naar het Tatra gebergte. De route bestaat uit 6 segmenten die verplicht zijn. De tussenliggende stukken moet je zelf aan elkaar knopen, met de handicap dat je niet Polen uit mag en niet op grote wegen mag fietsen (red National roads).

Aantal deelnemers waaronder ik zelf heeft een foto van zijn of haar fiets ingestuurd. Verzameling daarvan is hier te vinden.

Laatste winnaar is Paweł Pieczka (2019) in een totaal brute editie.
Hier is een video over “Weather to Scratch”. Zelfs op de bank met popcorn zou je een regenjas aan willen doen.

Jair zijn ‘setup’ voor de race

10. Wat neem ik aan gewicht mee?

Gewicht is een gevoelig onderwerp. Niet alleen het gewicht van de fietser, maar ook dat van zijn bagage blijkt regelmatig een onderwerp waar veel emotie inzit. Juist daarom is het van belang het te behandelen.

Je vindt in dit hoofdstuk tabellen met de uitrusting die ik bij me had op onze tocht van 3 weken door Bretagne en Normandië. Dat is een indicatie, maar ook niet meer dan dat. Jouw persoonlijke voorkeur kan voor een andere gewichtsverdeling zorgen. Het kan ook zijn dat diezelfde voorkeuren meer of juist minder gewicht dan in de tabellen staat genoemd tot gevolg hebben.

Verdeling van de bagage over mijn fiets

10.1. Lichaamsgewicht

Het lichaam van de fietser is over het algemeen het zwaarste ‘object’ dat je meeneemt. Het lichaamsgewicht is daarom een factor in de hele gewichtsdiscussie. Het is ook het onderdeel waar relatief veel besparing te halen is, als je daar naar op zoek bent. Ik ben bijvoorbeeld 78kg en dat is 8kg te zwaar als ik naar het midden van de BMI schaal kijk. Met gezonde voeding en goede wil kan ik misschien beter 5 kilo van mijn lijf afhalen dan 500 gram besparen op een stoeltje.

Toch is het niet helemaal zo eenvoudig als hierboven beschreven. De gewichtsbesparing moet natuurlijk niet ten koste gaan van de spiermassa. Ik ga ervan uit dat het besparing op de hoeveelheid lichaamsvet is. En ook daar zit een grens aan. Vanuit de triatlon ken ik een aantal mensen met een zeer laag vetpercentage. Zij hebben het eerder koud dan een ander en hebben logischerwijs minder reserves, dus moeten nog beter op hun voeding letten.

Ik ga daarom hier ook geen pleidooi houden om af te vallen of om eruit te zien als een profwielrenner. Dat is aan jezelf. Waar ik wel ongevraagd wat advies over wil geven is het gewicht van de spullen die je meeneemt op fietsvakantie.

10.3. Opvallende artikelen

Om gelijk maar een paar opvallende artikelen uit mijn uitrusting te benoemen als potentiële punten van gewichtsbesparing, noem ik het toetsenbord en het stoeltje.
Om wat makkelijker een reisverslagje op mijn telefoon te kunnen maken, heb ik een (iPad) bluetooth toetsenbord (337 gram) meegenomen. Een beetje tiener kan sneller ’tikken’ met zijn duimen dan ik met 10 vingers, dus dat zou ook zonder moeten kunnen.

Bente zit op het stoeltje lekker te lezen op weg naar Berlijn in 2015

Het stoeltje is een leeftijdsdingetje ben ik bang. Toen we met fietsvakanties begonnen was ik 30 en had ik geen stoel nodig. Ik ging wel op een zitlap op de grond zitten. Die houding houdt ik ruim 20 jaar later niet zolang meer vol. Het gaat gewoon pijn in de knieën en rug doen. “Oude man” zegt mijn dochter dan. Dus daarom gaat er een stoeltje van 585 gram mee.
In Nederland en Scandinavië is een stoeltje wat overdreven. Veel campings in die landen hebben picknickbanken of ander meubilair staan. In Frankrijk is dat bijvoorbeeld nog geen gemeengoed op campings. In 3 weken tijd hebben we 1 keer een picknickbank en 1 keer oud tuinmeubilair gehad.

Ook vind je 2 opblaasbare kussens terug in mijn uitrusting. Waar sommigen al niet begrijpen dat je er überhaupt 1 meeneemt, moet ik er weer 2 hebben. De reden is dat ik vanwege een knieblessure met een kussen tussen mijn knieën in moet slapen. Het tweede kussen is gewoon comfort voor onder mijn hoofd. Toegegeven, het kan ook anders worden opgelost. Bijvoorbeeld door truien in een T-shirt te proppen. Ook heb ik geprobeerd om van de pompzak van het luchtbed een kussen te maken, maar die loopt toch langzaam leeg.

10.2. De fietskar

Een mogelijk om bagage te vervoeren is een fietskar. Deze neem ik hier niet mee als optie, maar wil ik wel benoemd hebben. Sommige fietsers zweren bij een fietskar en geven aan dat dit fijner fietst dan met bagage op je fiets.

Mijn fiets (Sparta Marathon) en Burley Cub fietskar in 2007, Luberon (Fr)

Ik heb jarenlang met een fietskar (Burley Cub uit 2000) rondgereden. Daar vervoerden we kinderen mee totdat ze de leeftijd hadden bereikt dat ze op een aanhangfiets (biketrailer) konden zitten. Vanuit die ervaring kan ik je vertellen dat het geen feest is op met zo’n ding te fietsen. Het schokt en het stoot, trekt je frame uit elkaar en het is nogal zwaar.

Eigenaren van zogenaamde BOB trailer zijn over het algemeen zeer positief over hun karretje. Deze kar is niet geschikt voor het vervoer van nageslacht, maar je kunt er prima je spullen mee vervoeren. Ik heb met een BOB trailer gereden en de constructie zorgt ervoor dat het een stuk beter fietst dan mijn Burley aanhanger, maar ik vind het nog steeds een stuk minder dan met bagage aan of op de fiets. De BOB adepten zeggen dat dit aan mij ligt en ze zouden natuurlijk gelijk kunnen hebben.

Wat in de loop van de jaren steeds meer ruimte inneemt, is de elektronica. Ik heb een telefoon, een sporthorloge, een navigatiesysteem, een voor- en achterlamp en dus een toetsenbord bij me. Daardoor heb ik dan weer 2 powerbanks, een berg aan snoeren en stekkers en zelfs een Eurostekker bij me, om het hele zaakje opgeladen te krijgen.
In 1999 had ik in Nieuw Zeeland alleen een Petzl hoofdlamp en een Kermit GSM bij me. Beide werkten op penlite batterijen die je overal kon kopen. De telefoon was alleen voor noodgevallen en je kon er alleen mee bellen en SMS’en. En met een tarief van ƒ10,- per minuut deed je dat zo min mogelijk.

10.3. Gewicht van de fiets en accessoires

Na je lichaam is meestal de fiets het een na zwaarste object. Zeker in mijn geval met een fiets van maar liefst 17,2kg. Madeleine haar fiets (Koga) is met 18,3kg zelfs nog een kilootje zwaarder. Mijn fiets is een jaar of 10 oud en in die tijd was dit een heel standaard type fiets voor een fietsvakantie. Inmiddels zie ik toch wel wat ontwikkelingen in fietsen die het wellicht mogelijk maken om voor een lichtere fiets te kiezen.

De belangrijkste reden voor het gewicht van mijn fiets is degelijkheid. De fiets moet bij met een behoorlijke bepakking toch stabiel blijven en niet uit elkaar vallen. Er zitten daarom speciale vakantiewielen met extra spaken in. Het frame is ook zwaarder om meer stijfheid en stevigheid te creëren. Maar als ik minder aan gewicht meeneem, heb ik dan nog wel zo’n zware fiets nodig?

Als ik kijk naar onze uitrusting, dan zie ik een behoorlijke gewichtsafname. We vervangen geen spullen om het gewicht, maar als ik iets moet vervangen omdat het stuk is, kijk ik wel naar het gewicht van de vervanger. We hebben dit jaar bijvoorbeeld een nieuwe tent en dat scheelt ongeveer 3kg met de oude tent. Zo is er aflopen 10 jaar ongeveer 10kg aan bagage afgegaan. Ik zit nu op 21kg bagage en Madeleine op 12kg. Madeleine kan zeker al toe met een veel lichtere fiets en ik volgens de spes ook.

Als ik bijvoorbeeld een Trek Checkpoint ALR5 (Als) of SL5 (Carbon) neem, mag het totaalgewicht van fiets + berijder + bagage maximaal 125kg zijn. De Checkpoint is zelf 10kg, ik ben 78kg, dus dan blijft er nog 37kg voor bagage over. Daar blijf ik ruim binnen, ook al tel ik het gewicht van de spullen die aan mijn lijf heb (1,2kg) en de accessoires die ik op mijn fiets heb (1,8kg) bij op.

Wij zijn in Frankrijk ook fietsers tegengekomen met veel meer bagagegewicht dan 21kg. Dan wordt het steeds verstandiger om naar de stevigheid van de fiets te kijken.

ArtikelMerkTypeWaarStuk (gr)AantalTot (gr)
FietsSantosTravelmaster 2.6Fiets17200117200
BidonRed Cycling Products Fiets852170
Bidon vulling  Fiets76021520
NavigatieGarminEdge ExploreFiets1311131
Totaal19021
Gewicht van mijn Santos tijdens tocht van 3 weken in 2021

10.4. Gewicht van de tassen

10.4.1. Verdeling van het gewicht

Om het gelijk een beetje lastiger te maken, is niet alleen het gewicht van de tassen, maar ook de verdeling van het gewicht en de locatie van de tassen van invloed op de rij-eigenschappen van je fiets.

Hoe lager het gewicht (zwaartepunt) aan je fiets hangt, hoe makkelijker je de bocht doorkomt. Hoe meer het gewicht in lijn is met je fiets, hoe stabieler het geheel zal zijn. Met andere woorden, zijtassen zorgen voor een zwabber effect.

Daarom zie je nu bagagedragers waarbij je de tassen lager kunt ophangen en fietsers die ervoor kiezen om liever met voortassen dan met achtertassen te rijden.

Als ik naar onderstaande tabellen kijk, zie ik dat het gewicht niet gelijkmatig is verdeeld over de tassen. Als ik het rijgedrag van de fiets wil verbeteren, kan ik kijken of een andere verdeling van het gewicht daarin kan bijdragen.

10.4.2. De rugzak

Ik vind het zelf helemaal niks, maar andere fietsers hebben een stuk minder moeite met de rugzak op de fiets. Ik krijg een warme en natte rug van zo’n ding, mijn schouders gaan zeer doen en als het een volle rugzak is, wordt staand fietsen ook niet makkelijker. Ik heb mijn bagage dus het liefst aan en op de fiets en niet aan mijn lijf. Misschien ben ik daar wat extreem in, maar ik vind een regenjasje in mijn achterzak van mijn koerstrui al vervelend.

10.4.3. De achtertassen

Als ik nu naar onderstaande paklijst kijk, zie ik dat er toch wel een aantal artikelen gedurende de vakantie is verhuisd. De 2 kussens zijn in een voortas terecht gekomen en de campingstekker is van de linker naar de rechter achtertas verkast. Voortschrijdend inzicht denk ik. Ik had wat ruimte over in mijn voortassen. Achteraf had ik die ruimte moeten gebruiken voor een puffer. Nu was 1 van de voortassen maar half gevuld, dus kon ik er wat extra spul vanuit de achtertassen instoppen.

ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
AchtertasOrtliebBack Roller PlusLA4001400
CampingstekkerSoyangGP51-FLA1471147
MesVictorinoxTafelmesLA25250
MesGSI OutdoorsSantoku 6LA46146
LepelMSRTitaniumLA15230
VorkMSRTitaniumLA13226
TheelepelSeaToSummitKunststofLA6212
Spatel HoutLA29129
ZakmesLeathermanJuiceLA1181118
MokMepal LA682136
GlasMepalBasic 234LA502100
BordMepal LA1702340
KoekenpanGSI Outdoors8 inchLA3691369
Kookpan + handvat + hoesMSR LA4131413
Vaatdoekje  LA17117
GasbranderCampingGazTwister 270LA2211221
GasbranderPrimusEasy Fuel Duo Multi-mountLA4141414
GastankjeCampingGazCV470LA6251625
GastankjeCampingGazCV300LA2401240
Gastank driepootPrimus LA24124
Aansteker KleinLA12112
Knijpers + Waslijn  LA2051205
WasmiddelHemaTravelLA2231223
Busje kruiden  LA15115
Postelastieken  LA21121
AfwassponsjeHema LA12112
AfwasmiddelEco LA80180
Zakje voor afwasmiddel en sponsjeToppitsZipperLA818
Theedoek  LA1061106
Theedoek  LA88188
AfvalzakkenHemaRolletjeLA71171
OlijfolieAHBak & BraadLA1171117
OploskoffieNescafe LA1091109
KruidenPeper en Paprika LA14114
ToiletpapierAH Eco LA1191119
Naaisetje + tentstok reparatieMSR LA20120
TomatenketchupHeinz LA2701270
MayonaiseAHZaanseLA1781178
Thee  LA91191
OploskoffieNescafeIn plastic busLA90190
EHBO kit  LA6521652
Totaal6258
Inhoud en gewicht linker achtertas tijdens tocht van 3 weken in 2021
ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
AchtertasOrtliebBack Roller PlusRA4001400
GereedschapstasOrtlieb RA1111111
Onderdelen zakje plasticRA818
MultitoolCrackbrothers RA1781178
Reserveband MarcSchwalbe 40/62-559 RA191 0
Reserveband MadeleineSchwalbe 28/47-622 RA1561156
Co2 pomp  RA25125
Co2 patroonTrivio25gramRA90190
Co2 patroon 16gramRA68168
Quick LinkKMC2 x 9 speedRA717
WaxSquirtChain LubeRA1021102
BandenknechtBBB RA1201120
Bandenlichters 3 stuksRA51151
Tie wraps 6 stuksRA717
Moertjes DiverseRA42142
Isolatietape  RA13113
Sleutel voor as MarcTranz X RA15115
Plakset  RA17117
Verloopnippels ventiel 3 stuksRA12112
RemblokjesMagura RA8216
AanpaalslotAxa RA4941494
Hoofdkussen MarcMammutSelf InflatingRA1401140
Hoofdkussen MarcXenosOpblaasbaarRA 10
ZitlapBever RA27127
StoeltjeAlite RA5851585
Picknick kleed Technisch katoenRA1911191
Powerbank + Snoer + HoesXtormGroot 15.000RA3801380
EurostekkerSKROSS1×220 + 2xUSBRA1321132
ToetsenbordLogitech RA3371337
Hoes toetsenbordOrtlieb RA55155
ErnergiedrankSiSGO ElectrolyteRA443132
ErnergiedrankSiSBeta FuelRA825410
SlippersOlaianMaat 43RA1861186
SandalenBirckenstockMaat 42RA4851485
Totaal4992
Inhoud en gewicht rechter achtertas tijdens tocht van 3 weken in 2021

10.4.4. De kanozak

Wij hebben heerlijk warme donzen slaapzakken van Tateljee. Ze zijn inmiddels 22 jaar oud en 2 jaar geleden daarom bijgevuld. Dat zorgde er echter voor dat ze niet meer lekker in de achtertas paste en ook niet meer in onze 9 liter kanozak. Dus nu heb ik een 13 liter kanozak met beide slaapzakken achterop liggen.

Ook hier was sprake van voortschrijdend inzicht. De beste plek voor de pompzak van de luchtbedden bleek toch bij de slaapzakken in de kanozak te zijn. Die vind je dus in een ander lijstje terug, maar zat na een dag of 2 al standaard in deze kanozak.

ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
SpanbandjesBever TA21242
Slaapzak + InritslakenTateljeeMummy DonsTA165623312
Slaapzak kanozakOrtlieb13 literTA3651365
Totaal3719
Inhoud en gewicht kanozak tijdens tocht van 3 weken in 2021

10.4.5. De voortassen

Tubus lowrider

De voortassen hangen over het algemeen aan een zogenaamde lowrider. Op buitenlandse fietsen kom je nog wel eens een bagagedrager voorop de diets tegen. Dan hangen de tassen voor ons gevoel een beetje hoog en ligt er misschien een kanozak of een tent bovenop.

Het voordeel van de lowrider is – de naam geeft het al een beetje weg – dat het gewicht laag ligt. Daarmee beïnvloed je het rijgedrag van je fiets.

Je kunt discussiëren of je het meeste gewicht in je voor- of juist in je achtertassen wilt hebben. Ooit ben ik begonnen met de kookspullen in de voortassen. Dus daar zat toen relatief veel meer gewicht dan in de achtertassen. Omdat mijn toenmalige lowrider brak onder het gewicht, ben ik gaan schuiven met het gewicht. Mijn voortasjes zijn nu relatief licht. Ik kan ook niet zeggen dat ik ingeboet heb op wegligging of stabiliteit, nu ik meer gewicht naar achteren heb gebracht. Als je dit punt echter voorlegt aan een bikepacker, zal hij waarschijnlijk zeggen dat je het gewicht voorop moet hebben.

ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
SlaapmatjeExpedSynmat UL 7 LWLV6391639
Sokken  LV343102
OnderbroekCraft LV403120
Korte FietsbroekCastelli LV1511151
T-shirt korte mouwAsics LV1211121
T-shirt korte mouwCrivit LV1171117
T-shirt korte mouwKarrimor LV1061106
T-shirt korte mouwCrivit LV1171117
T-shirt korte mouw  LV 10
T-shirt lange mouwOdloThermoshirtLV1261126
Summer sculCastelli LV14114
PetAsics LV53153
RegenjasGoreGoretexLV2931293
Waszak  LV 10
Douchezak  LV 10
Totaal1959
Inhoud en gewicht linker voortas tijdens tocht van 3 weken in 2021
ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
VoortasOrliebFront Roller PlusRV3031303
Lange BroekMammutMaat 48RV2871287
ThermobroekOdlo RV1111111
ZwembroekSpeedo RV1191119
FleecevestMammut RV2751275
SoftshellMammut RV3931393
Riem  RV 10
KussensloopThermarest RV99199
HanddoekDecathlon RV1701170
HanddoekDecathlon RV1771177
Toilettas  RV16116
TandenborstelEtosInklapbaarRV25125
TandpastaElmexMiniRV40140
Doucheschuim/ShampooMarcel’s SoapMiniRV1151115
DeodorantDoveMiniRV40140
ScheermesGilletteMach 3RV35135
ScheerschuimNiveaMiniRV60160
ChamoiseAssosFilmbusjeRV25125
Anti-mugEtosCitriodiolRV50150
Anti-mugCare Plus40% DeetRV26126
Totaal2366
Inhoud en gewicht rechter voortas tijdens tocht van 3 weken in 2021

10.4.6. De stuurtas

In je stuurtas stop je over het algemeen al je belangrijke spullen als bankpas, telefoon en ID. Als je ergens stopt, haal je de stuurtas eraf en hoef je niet eerst al je tassen door om de spullen te verzamelen. Daarnaast heb je er wat spulletjes inzitten die je bij de hand wilt hebben tijdens het fietsen.

ArtikelMerkTypeTasStuk (gr)AantalTot (gr)
StuurtasOrtliebUltimate PlusTV5231523
PowerbankXtormKlein 6.000TV1691169
TelefooniPhoneXTV1761176
TelefoonhoesQuadlockXTV39139
Telefoon oplaadkabeliPhoneLightningTV18118
Voorlamp (tevens zaklamp)Lezyne800xlTV1501150
AchterlampRed Cycling ProductsK1209TV26126
Horloge oplaadkabelGarmin TV20120
Navigatie oplaadkabelGarmin TV17117
Pen  TV818
Rijbewijs  TV414
Zorgverzekeringsbewijs  TV414
Verzekeringsbewijs  TV515
Debit Card  TV515
Credit Card  TV515
Paspoort  TV37137
Vaccinatieboekje  TV23123
BrilNike TV26126
BrillenkokerPolaroid TV54154
ReserveglazenAdidas TV14228
Totaal1640
Inhoud en gewicht stuurtas tijdens tocht van 3 weken in 2021

10.4.7. Op en aan het lijf

ArtikelMerkTypeWaarStuk (gr)AantalTot (gr)
HorlogeGarminXT 730Lijf39139
FietsschoenenShimanoSH-CT500-S maat 43Lijf7421742
Sokken  Lijf34134
Korte FietsbroekCraft Lijf1411141
MTB BroekION Lijf 10
T-shirt korte mouwCraft Lijf1101110
Summer sculCastelli Lijf14114
HelmLazerMipsLijf 10
FietshandschoenenDotout Lijf39139
ZonnebrilAdidas Lijf32132
BrillenkoordChums Lijf11111
Totaal1162
Gewicht van kleding en accessoires die ik aanhad tijdens tocht van 3 weken in 2021

2.7. Welk zadel heb ik nodig?

Kort door de bocht
Echt heel persoonlijk, zou er in ieder geval voor dat het voldoende hard is en de juiste breedte heeft.

In eerste instantie zou je denken een lekker ‘comfy’ zacht zadeltje. Het gekke is dat dit dus averechts werkt. Je moet dus een zadel hebben dat voldoende hard is. Je moet wel wennen aan een hard zadel. De eerste paar tochten zullen minder fijn aanvoelen. Daarna krijg je een soort eelt op je zitbotten, die ervoor zorgt dat je probleemloos op je zadel kunt zitten. De reden waarom een zadel voldoende hard moet zijn, is om ervoor te zorgen dat je gewicht op de zitbotten rust en niet op de ‘weke’ delen eromheen. In onderstaande video legt Roel het in mijn ogen heel duidelijk uit.

De meeste herenfietsen worden met een smal zadel en de meeste damesfietsen met een breed zadel geleverd. Dat is waarschijnlijk omdat de zitbotten van dames meestal wat verder uit elkaar staan dan bij heren. Het is echter belangrijk dat je een zadel hebt met de juiste breedte (zie uitleg in video). Laat daarom bij aanschaf van je fiets je zitbotten opmeten.

Sommige vakantiefietsers zweren bij een zogenaamd Brooks zadel. Persoonlijk heb na 30 kilometer pijn aan mijn kont op zo’n zadel, maar het blijft dus heel persoonlijk.

Brooks zadel

Een ander fenomeen is het zadeldakje. Ook hier lees ik enthousiaste berichten over. Ik kan me echter niet voorstellen hoe dit gaat helpen tegen zadelpijn. Misschien moet je dit ook meer zien als vervanging van het zeem in je broek, dan als verbetering van je zadel.

Zadeldekje

2.7.1. Zadelpijn

Zadelpijn kan worden veroorzaakt door een viertal zaken

  • Verkeerd afgestelde fiets/verkeerde houding
  • Verkeerde fietsbroek
  • Verkeerd zadel
  • Onvoldoende training

Het is natuurlijk de kunst om erachter te komen welke van de 4 het is. De laatste lijkt het makkelijkst te bepalen, maar de trainingsarbeid kan bij sommigen aardig oplopen voordat ze een beetje lekker op hun zadel zitten. Dus op na 5 ritten tot de conclusie te komen dat het aan iets anders dan de training moet liggen, is wellicht te voorbarig.

Voor de meeste fietsers zal gelden dat als je de tips van Roel in acht neemt, je niet of nauwelijks zadelpijn zal ervaren dat door het zadel wordt veroorzaakt. De geometrie van de fiets en daardoor de houding op de fiets is – samen met onvoldoende training – de belangrijkste veroorzaker van zadelleed.

De fietsbroek wordt vaak aangeduid als dé oplossing bij of juist het probleem van zadelpijn. Gek genoeg zullen de meeste fietsers geen zadelpijn ervaren als ze de andere 3 factoren hebben ingevuld, al gaan ze in hun natte zwembroek op het zadel zitten.